Οι περισσότεροι παρακολουθήσαμε εχθές την τελετή έναρξης της εικοστής ένατης Ολυμπιάδας, στο Πεκίνο. Είδαμε το στάδιο, τα πυροτεχνήματα, τα κοστούμια και το αποτέλεσμα δύο χρόνων προβών και προετοιμασίας από πλευράς των Κινέζων. Πάρα πολλοί, όπως κι εγώ, αντιμετώπισαν με σκεπτικισμό τις διακηρύξεις της Κίνας για παγκόσμια ειρήνη και τις συχνές προβολές περιστεριών στην τελετή τους, ενώ την ίδια στιγμή η χώρα εφαρμόζει τη θανατική ποινή και καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ακούγεται οξύμωρο, με επιεική χαρακτηρισμό.
Κι όμως, όσο επίπλαστο κι αν φαινόταν στα μάτια μου εκείνη τη στιγμή, όσο κι αν η φωνή της λογικής μέσα στο μυαλό μου μου επαναλάμβανε ότι αυτό που βλέπω είναι μια προσεκτικά σχεδιασμένη δημόσια εικόνα ώστε να ελκύσει τον κόσμο, δεν μπόρεσα να μη συγκινηθώ από τα παιδάκια που έλαβαν μέρος στην τελετή. Ομολογώ, ήταν πολύ καλή κίνηση εκ μέρους των διοργανωτών να τοποθετήσουν παιδιά σε σημαντικά τμήματα της τελετής. Κι όσο κι αν προσπαθούσα να πείσω τον εαυτό μου ότι δεν πρέπει να με συγκινήσει ο τρόπος που χρησιμοποιούνταν το στερεότυπο της παιδικής αγνότητας, ήταν απλά πάνω από τις δυνάμεις μου.
Στην αρχή είδαμε ένα κοριτσάκι το πολύ πέντε χρονών να τραγουδάει τον ύμνο της χώρας, ντυμένο στα κόκκινα. Αργότερα πενήντα παιδάκια να μεταφέρουν την ολυμπιακή σημαία στο στάδιο, ντυμένα με παραδοσιακές φορεσιές από όλα τα μέρη της Κίνας. Σ’ αυτό το σημείο ένα χαμόγελο εμφανίστηκε στο πρόσωπό μου και χρειάστηκε να δω τους στρατιώτες που την παρέλαβαν ακολούθως για να σβήσει. Αργότερα ένα άλλο κοριτσάκι να παίζει πιάνο μαζί με έναν κορυφαίο Κινέζο μουσικό. Αργότερα μια ομάδα παιδιών να αναπαριστούν την καθημερινότητα μιας σχολικής τάξης. Τα είδαμε να ζωγραφίζουν στο χαρτί και να μιλούν για φύτεμα δέντρων, για μπλε ουρανούς, για ξαναπρασίνισμα της φύσης. Και πάλι ο σκεπτικισμός έκανε την επίσκεψή του στο μυαλό μου, αν και λιγότερο έντονα αυτή τη φορά. Είναι ωραίο να ονειροπολείς πού και πού.
Εκεί όμως που ήταν φύσει αδύνατο να μείνω ανεπηρέαστη ήταν στο θέαμα και το άκουσμα της παιδικής χορωδίας να τραγουδάει Κωστή Παλαμά, τον ύμνο των Ολυμπιακών Αγώνων. Ένα ρίγος διαπέρασε τη ράχη μου, τα μάτια μου βούρκωσαν. Δε βλέπεις κάθε μέρα μικρά Κινεζάκια να τραγουδάνε με τις παιδικές φωνές τους στα ελληνικά… Καταλάβαινα ότι εκείνα δεν καταλάβαιναν τι έλεγαν, αμφιβάλλω αν τους είχε διδάξει κανείς το νόημα του ύμνου στη μητρική τους γλώσσα. Κι όμως, στα πέντε λεπτά που κράτησε το τραγούδι τους, χίλιες σκέψεις πέρασαν από το μυαλό μου, ενώ προσπαθούσα να κρύψω τα δάκρυά μου για να αποφύγω κοροϊδευτικά σχόλια από τους τριγύρω μου.
Ο ύμνος των Αγώνων, που γράφτηκε από τον Κωστή Παλαμά και μελοποιήθηκε από τον Σπύρο Σαμάρα, παρουσιάστηκε πρώτη φορά σε εσπερίδα το 1896. Καθιερώθηκε ως ο επίσημος ύμνος που θα ακούγεται στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1958, μετά από απόφαση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Από τότε, όποια χώρα κι αν φιλοξενεί τους αγώνες, σε οποιαδήποτε ήπειρο, ο ύμνος τους ακούγεται πάντα στα ελληνικά. Θεωρώ πως είναι τιμή μας.
Ακόμα κι η ιδέα των Αγώνων, όμως, είναι κάτι πολύ μεγάλο. Προχθές κρέμασα έναν παγκόσμιο χάρτη στον τοίχο μου και κοίταξα την Ελλάδα. Μια κουτσουλιά. Έψαξα να βρω την Ολυμπία εκεί, αλλά η κλίμακα του χάρτη δε μου επέτρεπε να δω καλά καλά την Πελοπόννησο. Σ’ εκείνο το μέρος, αιώνες πριν, οι άνθρωποι διοργάνωσαν αγώνες προς τιμήν του θεού τους, ώστε να αναδεικνύονται οι δυνατότεροι, οι γρηγορότεροι και οι καλύτεροι. Παρόλο που εκείνοι έχουν πεθάνει αιώνες τώρα και το στάδιό τους διασώζεται υπό μορφή ερειπίων, η ιδέα τους έχει μείνει ζωντανή. Και έχει ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο, με το ίδιο μήνυμα και τον ίδιο σκοπό. Άσχετα που δε συνεπάγεται πια κατ’ ανάγκη εκεχειρία και παύση πυρών. Βόρεια, νότια, ανατολικά και δυτικά, όλος ο κόσμος που έχει διδαχθεί τα βασικά στο σχολείο γνωρίζει τους Ολυμπιακούς Αγώνες με το όνομα που τους έδωσαν οι δικοί μας πρόγονοι. The Olympics.
Αυτό είναι η απόδειξη ότι παρόλο που είμαστε μια μικρούλα χώρα, μπορούμε να επηρεάσουμε γνώμες, αν το βάλουμε σκοπό. Μπορούμε να εντυπωσιάσουμε τον κόσμο όλο, αν θέλουμε. Όπως στους Αγώνες του 2004. Και κατ’ εμέ, αυτό είναι πολύ μεγάλο.
Εμείς οι σύγχρονοι Έλληνες πολύ συχνά πατάμε στις πλάτες των αρχαίων προγόνων μας για να φανούμε ψηλότεροι στο παγκόσμιο στερέωμα. Κριτικάρουμε τους εαυτούς μας ως αναβλητικούς μέχρι αηδίας, φυγόπονους, εγωιστές και “ωχαδερφιστές”, ενώ η ιστορία έχει δείξει ότι αν χρειαστεί, μπορούμε να γίνουμε επίσης δημιουργικοί, αποτελεσματικοί, εύστροφοι και να συσπειρωνόμαστε σαν μια γροθιά. Και όταν ακούμε μια παιδική χορωδία από το Πεκίνο να τραγουδάει στα ελληνικά, σίγουρα είναι λόγος να γεμίζουμε από περηφάνια.
